రమాదేవి అర ఎకరం ప్రకృతి సేద్యం: పేడ డ్రమ్ము నుంచి వానపాముల వరకు

తెల్లవారుజామున ఐదు గంటలకే రమాదేవి పెరట్లోని ప్లాస్టిక్ డ్రమ్ముకు మూత తీసింది. లోపల నుంచి పుల్లటి, పులిసిన వాసన గుప్పుమంది. పక్కింటి వదిన ముక్కు మూసుకుని నవ్వింది. "ఏంటమ్మా ఇది, పేడ నీళ్లకు పూజ చేస్తున్నావా?"

రమాదేవి నవ్వలేదు. కర్రతో డ్రమ్ములోని మిశ్రమాన్ని మెల్లగా తిప్పుతూనే ఉంది.

విజయనగరం జిల్లాలోని తమ ఊరిలో రమాదేవి కుటుంబానికి మూడు ఎకరాల పొలం ఉంది. వరి, కొంచెం కూరగాయలు, గట్ల మీద కంది. ఏటా ఎరువుల బిల్లు పెరుగుతోంది, దిగుబడి మాత్రం అక్కడే ఆగిపోయింది. పోయిన సీజన్‌లో పురుగుమందు కొట్టి వచ్చాక భర్తకు రెండు రోజులు తలనొప్పి, వాంతులు. అప్పుడే ఆమె మనసులో ఒక ప్రశ్న మొదలైంది: ఇలా ఎన్నాళ్లు?

మహిళా సంఘం సమావేశంలో ఒక ప్రకృతి వ్యవసాయ రిసోర్స్ పర్సన్ మాట్లాడింది. ఆమె చెప్పిన ఒక మాట రమాదేవికి గుర్తుండిపోయింది: నేలను మేపితే, నేలే పంటను మేపుతుంది.

కానీ భర్త ఒప్పుకోలేదు. "మొత్తం పొలం మీద ప్రయోగాలు చేసి దిగుబడి తగ్గితే, అప్పు ఎవరు తీరుస్తారు?" ఆ ప్రశ్నలో నిజం ఉంది. అందుకే ఇద్దరూ కలిసి ఒక మధ్యేమార్గం ఎంచుకున్నారు: ఇంటి దగ్గర ఉన్న అర ఎకరం మాత్రమే.

ప్రకృతి వ్యవసాయం అంటే ఏమిటి?

ప్రకృతి వ్యవసాయం అంటే రసాయన ఎరువులు, పురుగుమందులు కొనకుండా, పశువుల పేడ, మూత్రం, ఆకులు, ఊరిలో దొరికే వనరులతో నేలలోని సూక్ష్మజీవులను బలపరిచి పంట పండించే పద్ధతి. ఇక్కడ పంటకు నేరుగా తిండి పెట్టడం కాదు, నేలను బతికించడమే అసలు పని.

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో రైతు సాధికార సంస్థ ఆధ్వర్యంలో సామాజిక నిర్వహణలో ప్రకృతి వ్యవసాయం (APCNF) అనే కార్యక్రమం కొన్నేళ్లుగా నడుస్తోంది. గ్రామాల్లో అనుభవం ఉన్న రైతులు, చాలాచోట్ల మహిళా సంఘాల సభ్యులు, రిసోర్స్ పర్సన్లుగా మిగతా రైతులకు నేర్పిస్తుంటారు. శిక్షణ, సహాయం ఏ రూపంలో ఉన్నాయో ప్రాంతాన్ని బట్టి, సంవత్సరాన్ని బట్టి మారవచ్చు. తాజా వివరాలు మీ గ్రామ వ్యవసాయ సహాయకుడిని లేదా మండల వ్యవసాయ కార్యాలయాన్ని అడగండి.

జీవామృతం, బీజామృతం, ఘనజీవామృతం అంటే ఏమిటి?

ఈ మూడూ పశువుల పేడ, మూత్రం ఆధారంగా ఇంట్లోనే తయారుచేసుకునే సూక్ష్మజీవుల మిశ్రమాలు. ఒకటి నేలకు, ఒకటి విత్తనానికి, ఒకటి నిల్వ ఉంచుకునే పొడి ఎరువుగా పనిచేస్తాయి.

• జీవామృతం: నాటు ఆవు పేడ, మూత్రం, బెల్లం, ఏదైనా పప్పు పిండి, గుప్పెడు గట్టు మట్టి నీళ్లలో కలిపి నీడలో కొన్ని రోజులు పులియబెడతారు. రోజూ కలియబెడతారు. దీన్ని సాగు నీటితో పాటు పొలానికి పారిస్తారు, లేదా వడకట్టి పలుచగా చేసి పంట మీద పిచికారీ చేస్తారు.
• బీజామృతం: విత్తనాలను, నారు వేర్లను నాటే ముందు ముంచి తీసే మిశ్రమం. పేడ, మూత్రం, కొంచెం సున్నం, మట్టితో చేస్తారు. మొలక దశలో వేరు, నేల ద్వారా వచ్చే తెగుళ్ల నుంచి కొంత రక్షణ ఇస్తుందని రైతులు చెబుతారు.
• ఘనజీవామృతం: పేడను జీవామృతంతో కలిపి, నీడలో ఆరబెట్టి, పొడి చేసి దాచుకునే ఘన రూపం. దుక్కిలో లేదా విత్తే ముందు నేలకు వేస్తారు. జీవామృతం తయారుచేయడానికి వీలుకాని రోజుల్లో ఇది పనికొస్తుంది.

ఏ పాళ్లలో కలపాలి, ఎన్ని రోజులు పులియబెట్టాలి అనేది రిసోర్స్ పర్సన్ రమాదేవి పక్కన కూర్చుని చేసి చూపించింది. మీరూ మొదటిసారి అలాగే నేర్చుకోండి. కాగితం మీద చదివి చేయడం కంటే ఒకసారి కళ్లారా చూసి చేయడం మేలు.

మూడు వారాలు గడిచాయి. పక్క పొలంలో యూరియా వేసిన వరి ముదురు పచ్చగా మెరుస్తుంటే, రమాదేవి అర ఎకరం లేత పచ్చగా, కొంచెం వెనకబడినట్టు కనిపించింది. ఊరిలో గుసగుసలు మొదలయ్యాయి. ఆమెకే అనుమానం వచ్చింది.

రిసోర్స్ పర్సన్ వచ్చి, ఏమీ మాట్లాడకుండా గడ్డి కప్పిన గట్టు పక్కన చిన్న గుంత తవ్వింది. గుప్పెడు మట్టి తీసి రమాదేవి చేతిలో పెట్టింది. ఆ తడి మట్టిలో వానపాములు కదులుతున్నాయి. పక్క పొలం గట్టు దగ్గర తవ్వి చూస్తే, మట్టి గట్టిగా, పొడిగా ఉంది.

పైన పచ్చదనం తక్కువగా కనిపించినా, కింద మట్టి మళ్లీ బతుకుతోంది. ప్రకృతి సేద్యంలో ముందు మారేది పంట కాదు, మట్టి.

మల్చింగ్, 365 రోజుల పచ్చని కవచం ఎందుకు?

నేలను ఎప్పుడూ ఏదో ఒకటి కప్పి ఉంచితేనే తేమ నిలుస్తుంది, సూక్ష్మజీవులు బతుకుతాయి. ఎండకు బట్టబయలుగా ఉన్న నేల గట్టిపడుతుంది, వానకు పై మట్టి కొట్టుకుపోతుంది.

మల్చింగ్ అంటే వరి గడ్డి, ఎండు ఆకులు, పంట వ్యర్థాలతో నేలను కప్పడం. రమాదేవి కూరగాయల మడుల్లో వరి గడ్డి పరిచింది. మొదటి వారంలోనే తేడా తెలిసింది: మధ్యాహ్నం ఎండలో కూడా గడ్డి కింద మట్టి చల్లగా, తడిగా ఉంది. కలుపు కూడా తక్కువగా వచ్చింది.

ఇంకో ఆలోచన "365 రోజుల పచ్చని కవచం". ప్రధాన పంట కోసిన తర్వాత పొలం ఖాళీగా వదలకుండా, పప్పుధాన్యాలు, నూనెగింజలు, చిరుధాన్యాలు, ఆకుకూరలు లాంటి రకరకాల విత్తనాలు కలిపి చల్లుతారు. కొన్ని పంటలు వేర్లలో నత్రజని పట్టుకుంటాయి, కొన్ని లోతుకు వేరు పంపి మట్టిని గుల్ల చేస్తాయి, కొన్ని ఇంటి కూరకు పనికొస్తాయి. ఒకే పంట కంటే బహుళ పంటలు ఉంటే, ఒకటి దెబ్బతిన్నా ఇంకోటి చేతికొస్తుంది.

ప్రకృతి వ్యవసాయం ఎలా మొదలుపెట్టాలి?

మొత్తం పొలాన్ని ఒక్కసారిగా మార్చొద్దు. ఒక చిన్న ముక్కతో మొదలుపెట్టి, ఒకటి రెండు సీజన్ల అనుభవం వచ్చాకే విస్తీర్ణం పెంచండి. రమాదేవి పాటించిన దశలు ఇవి:

1. చిన్న ముక్క ఎంచుకోండి. ఇంటికి దగ్గరగా, నీటి వసతి ఉన్న పావు ఎకరం నుంచి అర ఎకరం చాలు. రోజూ వెళ్లి చూసుకోగలగాలి.
2. రిసోర్స్ పర్సన్‌ను, రైతు సంఘాన్ని కలవండి. మీ ఊరిలో ఇప్పటికే చేస్తున్న రైతుల పొలాలు చూడండి. వాళ్ల తప్పులే మీకు పాఠాలు.
3. పశువుల వనరు ముందే చూసుకోండి. సొంత ఆవు లేకపోతే పేడ, మూత్రం ఎవరి దగ్గర నుంచి తెచ్చుకోవాలో ముందే మాట్లాడుకోండి.
4. మట్టి పరిస్థితి తెలుసుకోండి. మొదలుపెట్టే ముందు మట్టి ఎలా ఉందో చూసి పెట్టుకుంటే, తర్వాత మార్పును పోల్చుకోవచ్చు. ఇంట్లోనే మొదటి అంచనా ఎలా వేయాలో ఇంటి దగ్గరే మట్టి పరీక్ష కథలో చూడండి.
5. విత్తనానికి బీజామృతం, దుక్కిలో ఘనజీవామృతం, పంట పెరిగేటప్పుడు జీవామృతం.
6. నేలను కప్పి ఉంచండి, ఒకటి కంటే ఎక్కువ పంటలు వేయండి.
7. ప్రతిదీ రాసి పెట్టండి. ఏ రోజు ఏం వేశారు, ఖర్చు ఎంత, పంట ఎలా ఉంది.

ఏడో దశ కోసం రమాదేవి కూతురు ఆమె ఫోన్‌లో Mapis Farming తెరిచి ఇచ్చింది. జీవామృతం పారించిన ప్రతిసారీ రమాదేవి ఫోటో తీసి, తెలుగులో ఒక వాయిస్ నోట్‌తో ఫామ్ డైరీలో పెట్టుకుంది. మిగతా రెండున్నర ఎకరాల ఖర్చులు, ఈ అర ఎకరం ఖర్చులు యాప్‌లో విడివిడిగా రాసుకుంది. సీజన్ చివర్లో రెండింటినీ పోల్చుకోవడానికి అదే ఆధారం అయింది.

మొదటి సీజన్‌లో దిగుబడి తగ్గుతుందా?

తగ్గవచ్చు. రసాయనాల నుంచి మారిన మొదటి ఒకటి రెండు సీజన్లలో కొందరికి దిగుబడి కొంచెం తగ్గుతుందని, మట్టి కుదురుకున్నాక మెల్లగా మెరుగవుతుందని అనుభవం ఉన్న రైతులు చెబుతారు. అందరికీ ఒకేలా ఉండదు.

అందుకే చిన్న ముక్కతో మొదలుపెట్టడం. దిగుబడి తగ్గినా కుటుంబ ఆదాయం కూలిపోదు. అదే సమయంలో ఆ ముక్కకు ఎరువులు, పురుగుమందుల బిల్లు దాదాపు ఉండదు. కాబట్టి లాభాన్ని దిగుబడితో మాత్రమే కాదు, మిగిలిన ఖర్చుతో కలిపి లెక్కించాలి. ఎకరానికి నిజమైన ఖర్చు ఎలా లెక్కించాలో వ్యవసాయ ఖర్చుల లెక్క కథలో ఉంది.

ఇంకో విషయం: ప్రకృతి వ్యవసాయంలో పురుగు రాదని కాదు. రమాదేవి బెండ మీద పేనుబంక వచ్చినప్పుడు, రిసోర్స్ పర్సన్ చెప్పిన వేప ఆధారిత కషాయం వాడింది. పురుగు ఉధృతి ఎక్కువైతే, ఏం చేయాలో వ్యవసాయ అధికారిని అడగడానికి మొహమాటపడొద్దు.

రమాదేవి అర ఎకరంలో ఏం మారింది?

మొదటి సీజన్‌లో ఆ ముక్కలో వరి దిగుబడి పక్క మడి కంటే కొంచెం తక్కువే వచ్చింది. రమాదేవి ఆ విషయం దాచలేదు. కానీ ఆ అర ఎకరానికి ఎరువుల బిల్లు లేదు. గట్ల మీద కంది, మడుల్లో బెండ, గోంగూర, బొబ్బర్లు ఇంటి కూరకు సరిపోయాయి. పోయిన వేసవిలో గట్టిపడి పగుళ్లిచ్చిన మట్టి, ఈసారి చేతికి మెత్తగా తగిలింది.

భర్త ఇప్పుడు ఇంకో అర ఎకరం అంటున్నాడు. పక్కింటి వదిన కూడా జీవామృతం తయారీ నేర్చుకోవడానికి వచ్చింది. ఈసారి ముక్కు మూసుకోకుండా.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

ప్రకృతి వ్యవసాయం, సేంద్రియ వ్యవసాయం ఒకటేనా?

రెండింటిలోనూ రసాయన ఎరువులు, పురుగుమందులు వాడరు, కానీ పద్ధతి కొంచెం వేరు. సేంద్రియ వ్యవసాయంలో తరచూ బయటి నుంచి కంపోస్ట్, సేంద్రియ ఎరువులు కొని వేస్తారు. ప్రకృతి వ్యవసాయంలో ఎక్కువగా ఊరిలో దొరికే పేడ, మూత్రం, ఆకులతో జీవామృతం లాంటివి తయారుచేసి నేలలోని సూక్ష్మజీవులను బలపరుస్తారు.

జీవామృతం తయారీకి సొంత ఆవు తప్పనిసరా?

తప్పనిసరి కాదు. చాలామంది రిసోర్స్ పర్సన్లు నాటు ఆవు పేడ, మూత్రాన్ని సూచిస్తారు, ఆవు లేనివారు ఊరిలోని పశువుల యజమానుల నుంచి తెచ్చుకుంటారు. ఏ పాళ్లలో కలపాలో, ఎన్ని రోజులు పులియబెట్టాలో స్థానిక ప్రకృతి వ్యవసాయ రిసోర్స్ పర్సన్‌ను అడిగి నేర్చుకోండి.

మొత్తం పొలం ఒకేసారి ప్రకృతి వ్యవసాయానికి మార్చవచ్చా?

మార్చవచ్చు, కానీ మొదటిసారి చేసేవారికి అది సురక్షితం కాదు. మొదటి సీజన్‌లో దిగుబడి తగ్గే అవకాశం ఉంది కాబట్టి, పావు ఎకరం నుంచి అర ఎకరం లాంటి చిన్న ముక్కతో మొదలుపెట్టి, అనుభవం వచ్చాక విస్తీర్ణం పెంచడం మంచిది.

ప్రకృతి వ్యవసాయానికి ప్రభుత్వ సహాయం ఉందా?

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో రైతు సాధికార సంస్థ ఆధ్వర్యంలో ప్రకృతి వ్యవసాయ కార్యక్రమం నడుస్తోంది, గ్రామాల్లో రిసోర్స్ పర్సన్ల ద్వారా శిక్షణ ఇస్తుంది. ఏ సహాయం, ఏ ప్రాంతాల్లో అందుబాటులో ఉందో కాలానుగుణంగా మారుతుంది. తాజా వివరాల కోసం మీ మండల వ్యవసాయ కార్యాలయాన్ని సంప్రదించండి.

ప్రకృతి వ్యవసాయ పొలానికి రికార్డులు ఎలా పెట్టుకోవాలి?

ప్రతి పనిని తేదీతో, ఫోటోతో రాసుకోండి: విత్తిన రోజు, జీవామృతం పారించిన రోజులు, పురుగు కనిపించిన రోజు, ఖర్చులు, దిగుబడి. Mapis Farming లో ఫోటో, వాయిస్ ఫామ్ డైరీ, ఖర్చుల లెక్క వాడితే సీజన్ చివర్లో రసాయన పొలంతో పోల్చి చూడటం సులువవుతుంది.