నీటి యాజమాన్యం
కాలువ నీళ్లు ఆలస్యమైనా సత్యనారాయణ వరి ఎండలేదు: ఒక పైపు ముక్క చేసిన మేలు
సూటి సమాధానం
ఆరుతడి-తడి పద్ధతి (AWD)లో వరి పొలంలో ఎప్పుడూ నీరు నిలబెట్టకుండా, నీరు ఇంకిపోయి నేల కింద సుమారు జానెడు లోతుకు దిగినప్పుడు మళ్లీ నీరు పెడతారు. రంధ్రాలున్న చిన్న PVC పైపును పొలంలో పాతి, అందులో నీటి మట్టం చూసి నిర్ణయిస్తారు. పూత దశలో మాత్రం పొలంలో నీరు నిలబెట్టాలి. దీనివల్ల నీరు, కరెంటు ఆదా అవుతాయి, వేర్లు బలపడతాయి.
ఆగస్టు మొదటి వారం. కాలువ గట్టు మీద నిలబడి సత్యనారాయణ ఎండిపోయిన పిల్ల కాలువ వైపు చూస్తున్నాడు. పై పొలాల్లో నీళ్లు గలగలా పారుతున్నాయి. తన పొలం మాత్రం కాలువ చివర్లో. ఎప్పుడూ ఇంతే: పై వాళ్లు నింపుకున్నాక మిగిలిన నీళ్లే తనకు.
తూర్పు గోదావరి జిల్లాలో ఆయనకు నాలుగెకరాల వరి పొలం ఉంది. నాట్లు వేసి పది రోజులైంది. ప్రతి ఏడూ ఇదే గొడవ: నీళ్లు వచ్చిన రోజు పొలాన్ని నిండుగా నింపేయడం, రాని రోజుల్లో బోరు మోటారు ఆడించడం, రాత్రి కరెంటు కోసం మేలుకోవడం. పోయిన ఏడు పూత సమయంలో నీళ్లు ఆగిపోయి, కొన్ని మడుల్లో తాలు గింజలు ఎక్కువయ్యాయి. ఆ నష్టం ఆయనకు ఇంకా గుర్తుంది.
ఆ రోజు గట్టు మీదే వ్యవసాయ విస్తరణ అధికారి కలిశారు. సత్యనారాయణ బాధంతా విన్నాక, ఆయన అడిగిన ప్రశ్న ఊహించనిది: "వరికి రోజూ నిలబడ్డ నీళ్లు కావాలని ఎవరు చెప్పారు?"
ఆరుతడి-తడి పద్ధతి (AWD) అంటే ఏమిటి?
ఆరుతడి-తడి పద్ధతి అంటే వరి పొలంలో నీరు నిరంతరం నిలబెట్టకుండా, పెట్టిన నీరు ఇంకిపోయి నేల కొంచెం ఆరే వరకు ఆగి, మళ్లీ నీరు పెట్టడం. ఇంగ్లీషులో దీన్ని Alternate Wetting and Drying, సంక్షిప్తంగా AWD అంటారు.
చాలామంది వరి అంటే నీటి పంట అనుకుంటారు. నిజానికి వరి నీటిలో బతకగలదు, కానీ ప్రతి రోజూ నీటిలో మునిగి ఉండాల్సిన అవసరం లేదు. పై మట్టి కొంచెం ఆరినా, వేర్ల దగ్గర తేమ ఉన్నంత వరకు మొక్కకు ఇబ్బంది ఉండదు. ఆ తేమ ఎంత లోతులో ఉందో కంటికి కనిపించేలా చేసేదే ఒక చిన్న పైపు.
AWD పైపు ఎలా తయారుచేసి పెట్టాలి?
ఒక PVC పైపు ముక్కకు చుట్టూ రంధ్రాలు చేసి, పొలంలో నిలువుగా పాతితే చాలు. దీన్ని ఫీల్డ్ వాటర్ ట్యూబ్ అని కూడా అంటారు. నేల పైన నీరు లేకపోయినా, పైపులోకి చూస్తే నేల కింద నీరు ఎంత లోతులో ఉందో తెలుస్తుంది.
అధికారి చెప్పినట్టు సత్యనారాయణ చేసింది ఇది:
- పైపు ముక్క తీసుకోండి. సుమారు ముంజేయి పొడవు, లోపలికి చేయి దూరేంత వెడల్పు ఉన్న PVC పైపు. పాత బోరు పైపు ముక్క కూడా పనికొస్తుంది.
- కింది భాగానికి రంధ్రాలు చేయండి. పైపు కింది సగంలో చుట్టూ చిన్న చిన్న రంధ్రాలు కొంచెం దూరం దూరంగా వేయండి. వాటి గుండా నేలలోని నీరు పైపులోకి వస్తుంది.
- పొలంలో పాతండి. రంధ్రాలున్న భాగం నేల లోపలికి వెళ్లేలా పైపును పాతండి, పైన కొంత భాగం బయటకు ఉండాలి. గట్టుకు మరీ దగ్గరగా కాకుండా, మడి లోపల సులువుగా వెళ్లి చూడగలిగే చోట పెట్టండి.
- లోపలి మట్టి తీసేయండి. పైపు లోపలి మట్టిని చేత్తో తీసేస్తే అడుగు కనిపిస్తుంది, నీటి మట్టం స్పష్టంగా తెలుస్తుంది.
- రోజూ ఒకసారి చూడండి. పొలంలో నీరు ఇంకుతుంటే పైపులో నీటి మట్టం కిందికి దిగుతుంది. అది నేల ఉపరితలం నుంచి సుమారు జానెడు (దాదాపు 15 సెంటీమీటర్లు) కిందికి దిగినప్పుడు మళ్లీ నీరు పెట్టండి.
- మళ్లీ పెట్టేటప్పుడు పలుచగా. పొలంలో రెండు మూడు వేళ్ల లోతు నీరు నిలిచేంత పెడితే చాలు. మళ్లీ ఇంకిపోయే వరకు ఆగండి.
మొదటి మూడు రోజుల తర్వాత పొలం పైన మట్టి ఆరినట్టు కనిపించింది. సన్నని పగుళ్లు కూడా వచ్చాయి. పక్క రైతు గట్టు మీది నుంచి అరిచాడు: "ఏంటయ్యా, పొలం ఎండబెడుతున్నావా?" సత్యనారాయణ గుండె దడదడలాడింది. మోటారు దగ్గరికి వెళ్లబోయి, ఆగి, పైపులోకి తొంగి చూశాడు. నీరు అక్కడే ఉంది, ఇంకా జానెడు కింద కూడా దిగలేదు.
పైన మట్టి ఆరినట్టు కనిపించినా, కింద వేర్ల దగ్గర నీరు ఉంది. ఆ రోజు నుంచి సత్యనారాయణ కళ్లతో కాదు, పైపుతో చూసి నీరు పెట్టడం నేర్చుకున్నాడు.
AWD ఎప్పుడు మొదలుపెట్టాలి, ఎప్పుడు ఆపాలి?
నాట్లు వేసిన తర్వాత మొక్కలు నిలదొక్కుకుని, కలుపు అదుపులోకి వచ్చాక ఆరుతడి మొదలుపెట్టాలి. పూత దశ చుట్టూ మాత్రం పొలంలో నీరు నిలబెట్టాలి.
- నాటిన తొలి రోజులు: పలుచని నీరు నిలబెట్టండి. మొక్క వేరు పట్టాలి, కలుపు అదుపులో ఉండాలి.
- పిలకల దశ: ఇక్కడి నుంచి ఆరుతడి-తడి మొదలుపెట్టవచ్చు.
- పొట్ట దశ, పూత దశ: పూతకు ముందు వారం నుంచి పూత పూర్తయ్యాక వారం వరకు పొలంలో పలుచని నీరు నిలబెట్టండి. ఈ సమయంలో నీరు తగ్గితే తాలు గింజలు పెరుగుతాయి. సత్యనారాయణ పోయిన ఏడు చూసింది అదే.
- గింజ గట్టిపడే దశ: మళ్లీ ఆరుతడి-తడి కొనసాగించవచ్చు.
- కోతకు ముందు: మీ ప్రాంత సలహా ప్రకారం కోతకు కొన్ని రోజుల ముందు నీరు ఆపేయండి.
ఈ దశలు గుర్తుపెట్టుకోవడమే అసలు కష్టం. సత్యనారాయణ కొడుకు Mapis Farming లో నాట్ల తేదీ, వరి రకం వేశాక, యాప్ పంట దశల క్యాలెండర్ చూపించింది. పిలకల దశ, పొట్ట దశ, పూత ఎప్పుడు వచ్చే అవకాశం ఉందో ముందే కనిపించింది. "పూత దగ్గర పడుతోంది, ఇక ఆరబెట్టొద్దు" అని తెలుసుకోవడానికి ఆయన ఆ క్యాలెండర్‌నే చూసుకున్నాడు.
AWD వల్ల లాభాలు ఏమిటి?
ప్రధాన లాభాలు నీటి ఆదా, బోరు మోటారు కరెంటు లేదా డీజిల్ ఆదా, బలమైన వేర్లు. ఖర్చు దాదాపు ఏమీ ఉండదు.
- నీటి ఆదా: కాలువ చివరి రైతులు ఉన్న నీటిని ఎక్కువ రోజులు సాగదీసుకోవచ్చు, కీలకమైన పూత దశ కోసం దాచుకోవచ్చు.
- కరెంటు, డీజిల్ ఆదా: మోటారు తక్కువ సార్లు ఆడించాలి, రాత్రిపూట మేలుకోవడం కూడా తగ్గుతుంది.
- బలమైన వేర్లు: నేల కొంచెం ఆరినప్పుడు వేర్లు నీటి కోసం లోతుకు వెళ్తాయి. గాలివానకు పంట పడిపోవడం కొంత తగ్గిందని రైతులు గమనిస్తుంటారు.
- పర్యావరణానికి మేలు: ఎప్పుడూ నీరు నిలిచిన వరి పొలాల నుంచి మీథేన్ వాయువు వెలువడుతుంది. పొలం మధ్యమధ్యలో ఆరితే ఆ వాయువు తగ్గుతుందని పరిశోధనలు చెబుతున్నాయి.
నీటి కోసం, మోటారు కోసం సీజన్‌లో నిజంగా ఎంత ఖర్చవుతోందో తెలుసుకోవాలంటే వ్యవసాయ ఖర్చుల లెక్క కథ చూడండి.
AWD ఎప్పుడు వాడకూడదు?
నీరు అస్సలు నిలవని ఇసుక నేలల్లో, పొలం చదునుగా లేని చోట, ఆరబెట్టాక మళ్లీ నీరు పెట్టే భరోసా లేనప్పుడు ఈ పద్ధతి ప్రమాదం.
- ఇసుక నేలలు: నీరు చాలా వేగంగా ఇంకిపోతుంది, మళ్లీ నీరు పెట్టేలోపే మొక్క వాడిపోవచ్చు.
- మళ్లీ నీరు దొరికే భరోసా లేనప్పుడు: కాలువ నీరు మళ్లీ ఎప్పుడొస్తుందో తెలియదు, బోరు కూడా లేదంటే, ఉన్న నీటిని బయటకు పోనివ్వకుండా పొలంలో నిలుపుకోవడమే మేలు. సత్యనారాయణకు బోరు ఉండబట్టే ఆయన ధైర్యం చేయగలిగాడు.
- ఎత్తుపల్లాల పొలం: ఒక మూల ఎండిపోతుంది, ఇంకో మూల నీరు నిలుస్తుంది. ముందు పొలం చదును చేయించండి.
- చౌడు నేలలు: ఆరబెడితే ఉప్పు పైకి రావచ్చు. ఇలాంటి నేలల్లో వ్యవసాయ అధికారిని అడిగాకే ప్రయత్నించండి.
- మొక్కలు వాడుతుంటే: ఆకులు ముడుచుకుంటే పైపు సంగతి పక్కనపెట్టి వెంటనే నీరు పెట్టండి.
పొలం ఆరుతడిలో ఉన్నప్పుడు కలుపు, తెగుళ్లను దగ్గరగా గమనిస్తూ ఉండండి. ఏదైనా అనుమానం వస్తే ఫోన్ ఫోటోతో తెగుళ్ల గుర్తింపు ఎలాగో చూడండి.
సత్యనారాయణ పొలంలో ఏం జరిగింది?
ఆ ఖరీఫ్‌లో ఆయన ఒక ఎకరంలో మాత్రమే AWD ప్రయత్నించాడు, మిగతా మూడెకరాలు పాత పద్ధతిలోనే. మొదట్లో నేల పైన సన్నని పగుళ్లు చూసి భయపడ్డాడు, కానీ పైపు అబద్ధం చెప్పలేదు. ఆ ఎకరానికి మోటారు తక్కువ సార్లు ఆడించాల్సి వచ్చింది. కాలువ నీళ్లు మరోసారి ఆలస్యమైన వారంలో, పూత దశ కోసం దాచుకున్న నీరు సరిపోయింది. దిగుబడి పక్క ఎకరాలతో దాదాపు సమానంగానే వచ్చింది.
వచ్చే సీజన్‌కి నాలుగు ఎకరాల్లో నాలుగు పైపులు పాతాలని ఆయన నిర్ణయించుకున్నాడు. గట్టు మీది నుంచి అరిచిన పక్క రైతు కూడా ఇప్పుడు ఒక పైపు ముక్క అడిగి తీసుకెళ్లాడు.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
వరిలో ఆరుతడి పద్ధతి వల్ల దిగుబడి తగ్గుతుందా?
సరిగ్గా పాటిస్తే సాధారణంగా దిగుబడి పెద్దగా తగ్గదు. పూత దశలో నీరు నిలబెట్టడం, పైపులో నీటి మట్టం సుమారు జానెడు కంటే ఎక్కువ లోతుకు దిగనివ్వకపోవడం ముఖ్యం. మొదటిసారి ఒక మడిలో ప్రయత్నించి, మీ పొలంలో ఫలితం చూసుకోవడం మంచిది.
AWD పైపు ఎక్కడ దొరుకుతుంది?
ప్రత్యేకంగా కొనాల్సిన అవసరం లేదు. ఏదైనా PVC పైపు ముక్కకు కింది భాగంలో రంధ్రాలు చేసి వాడుకోవచ్చు. పాత బోరు పైపులు, డ్రైనేజీ పైపు ముక్కలు కూడా పనికొస్తాయి.
ఒక పొలానికి ఎన్ని పైపులు పెట్టాలి?
చదునుగా ఉన్న చిన్న మడికి ఒక పైపు సరిపోతుంది. పొలం పెద్దదైనా, ఎత్తుపల్లాలు ఉన్నా రెండు మూడు చోట్ల పెడితే అన్ని చోట్ల పరిస్థితి తెలుస్తుంది. పైపు ఎప్పుడూ సులువుగా వెళ్లి చూడగలిగే చోట ఉండాలి.
AWD పద్ధతిలో కలుపు ఎక్కువ వస్తుందా?
నేల ఆరినప్పుడు కొన్ని కలుపు మొక్కలు మొలవవచ్చు. అందుకే నాటిన తొలి రోజుల్లో నీరు నిలబెట్టి కలుపు అదుపు చేసి, ఆ తర్వాతే ఆరుతడి మొదలుపెట్టాలి. కలుపు ఎక్కువైతే ఏం చేయాలో మీ వ్యవసాయ అధికారిని సంప్రదించండి.
పూత దశలో నీరు ఎందుకు నిలబెట్టాలి?
పూత సమయంలో వరి నీటి కొరతకు చాలా సున్నితంగా ఉంటుంది. ఈ సమయంలో నేల ఆరితే గింజలు సరిగ్గా పాలు పోసుకోక తాలు గింజలు పెరుగుతాయి. అందుకే పూతకు ముందు నుంచి పూత పూర్తయ్యే వరకు పలుచని నీరు నిలబెట్టాలి.
మా కథల్లోని రైతులు ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ రైతులతో జరిపిన సంభాషణల ఆధారంగా రూపొందించిన పాత్రలు. పేర్లు, ఊర్లు ఉదాహరణ కోసం మాత్రమే. పురుగుమందు లేదా ఎరువు మోతాదుల కోసం ఎప్పుడూ మీ వ్యవసాయ అధికారి లేదా కృషి విజ్ఞాన కేంద్రాన్ని సంప్రదించండి.