పంట రక్షణ
వాన నీటిలో నానిన గంగారాం పసుపు మడులు: దుంప కుళ్లు నుంచి నేర్చుకున్న పాఠం
సూటి సమాధానం
పసుపులో దుంప కుళ్లు ఎక్కువగా పొలంలో నీరు నిలిచినప్పుడు నేలలోని శిలీంధ్రం వల్ల వస్తుంది. కింది ఆకులు అంచుల నుంచి పసుపు రంగుకు మారి ఎండటం, మొక్క మొదలు మెత్తబడటం, దుంపలు కుళ్లి దుర్వాసన రావడం లక్షణాలు. ఆరోగ్యకరమైన విత్తన దుంపలు, అధికారి సలహాతో విత్తన శుద్ధి, ఎత్తు మడులు, మురుగు కాలువలు, పంట మార్పిడి ముఖ్యమైన నివారణ మార్గాలు.
జూలై మొదటి వారం. మూడు రోజులుగా ఆగకుండా వాన. నాలుగో రోజు ఉదయం గంగారాం గొడుగు పట్టుకుని పసుపు పొలానికి వెళ్తే, సాళ్ల మధ్య నీరు అద్దంలా నిలిచి ఉంది. పొలం కింది మూలలో నీరు బయటకు పోయే దారే లేదు.
నిజామాబాద్ జిల్లాలో గంగారాం కుటుంబం తరాలుగా పసుపు పండిస్తోంది. ఆ ఊరిలో పసుపు అంటే పంట మాత్రమే కాదు, ఇంటి గౌరవం. 2025లో జాతీయ పసుపు బోర్డు ప్రధాన కార్యాలయం నిజామాబాద్‌లోనే ఏర్పాటు కావడం ఈ పంట ఈ ప్రాంతానికి ఎంత ముఖ్యమో చెబుతుంది.
ఈ ఏడాది గంగారాం మూడెకరాల్లో పసుపు వేశాడు. విత్తన దుంపలకే బాగా ఖర్చయింది. పసుపు ఎక్కువ నెలల పంట; పెట్టిన డబ్బంతా తిరిగి చేతికొచ్చేది వచ్చే ఏడాది తవ్వకాల తర్వాతే.
వారం తర్వాత కింది మూలలో కొన్ని మొక్కల కింది ఆకులు అంచుల నుంచి పసుపు రంగుకు మారాయి. మొదట గంగారాం నీళ్లు ఎక్కువై వచ్చిన రంగు అనుకున్నాడు, ఎండ కాస్తే సరిపోతుందని. కానీ మరో వారానికి ఆ మొక్కలు వాడిపోయాయి. ఒక మొక్కను పట్టుకుని లాగితే, మొదలు దగ్గర తెగి చేతిలోకి వచ్చేసింది. మట్టి తవ్వి చూస్తే దుంప మెత్తగా, లోపల రంగు మారి కుళ్లిపోయి ఉంది. ఆ దుర్వాసన ముక్కుకు కొట్టింది.
పసుపులో దుంప కుళ్లు ఎందుకు వస్తుంది?
దుంప కుళ్లు ప్రధానంగా నేలలో ఉండే పిథియం అనే శిలీంధ్రం వల్ల వస్తుంది. పొలంలో నీరు నిలిచి, నేల చాలా రోజులు నానుతూ ఉన్నప్పుడు ఇది వేగంగా విస్తరిస్తుంది.
ఈ శిలీంధ్రం తెగులు ఉన్న విత్తన దుంపల ద్వారా, ముందు సీజన్‌లో తెగులు వచ్చిన పొలం మట్టి ద్వారా, పారే నీటి ద్వారా ఒక మొక్క నుంచి ఇంకో మొక్కకు చేరుతుంది. ఒకే పొలంలో ఏటా పసుపు వేస్తే మట్టిలో ఇది పేరుకుపోతుంది. దుంప ఈగ లాంటి పురుగులు చేసిన గాయాలు కూడా కుళ్లును పెంచుతాయి.
గంగారాం పొలంలో మూడూ కలిశాయి. కింది మూలలో మురుగు దారి లేదు. కొన్ని విత్తన దుంపలు సరిగ్గా చూడకుండా బయట కొన్నవి. రెండేళ్లుగా అదే పొలంలో పసుపు.
దుంప కుళ్లు లక్షణాలు ఎలా గుర్తించాలి?
కింది ఆకుల అంచులు పసుపు రంగుకు మారి క్రమంగా ఎండిపోవడం, మొక్క మొదలు నీటిలో నానినట్టు మెత్తబడటం, దుంపలు కుళ్లి దుర్వాసన రావడం ముఖ్య లక్షణాలు.
- కింది ఆకుల అంచుల నుంచి పసుపు రంగు మొదలై పై ఆకులకు పాకుతుంది
- మొక్క మొదలు, అంటే కాండం మట్టిని తాకే చోట, నీరు నానినట్టు మెత్తగా ఉంటుంది
- మొక్కను లాగితే సులువుగా ఊడి వస్తుంది
- దుంప లోపల మెత్తగా, రంగు మారి, కుళ్లిన వాసన వస్తుంది
- నీరు నిలిచే పల్లపు చోట్ల ముందు మొదలై, పక్క మొక్కలకు పాకుతుంది
ఆకులు పసుపు రంగుకు మారడం పోషకాల లోపం వల్ల కూడా జరుగుతుంది. అందుకే ఆకులే కాదు, మొదలు, దుంప కూడా తవ్వి చూడాలి. అనుమానం ఉంటే మంచి ఫోటోలు తీసి వ్యవసాయ అధికారికి చూపించండి. ఫోన్ ఫోటోతో తెగులు ఎలా గుర్తించవచ్చో ఫోన్ ఫోటోతో తెగుళ్ల గుర్తింపు కథలో ఉంది.
గంగారాం ఫోటోలు చూసి వచ్చిన ఉద్యాన అధికారి ముందు మందు గురించి మాట్లాడలేదు. పార తీసుకుని పొలం కింది మూల నుంచి గట్టు వరకు గీత గీసి చూపించాడు: "ముందు ఇక్కడ కాలువ."
దుంప కుళ్లుకు మొదటి మందు పిచికారీ డబ్బాలో లేదు, పారలో ఉంది: నీరు బయటకు పోయే ఒక చిన్న కాలువ.
దుంప కుళ్లు వచ్చిన పొలంలో వెంటనే ఏం చేయాలి?
ముందు నిలిచిన నీటిని బయటకు పంపండి. తెగులు సోకిన మొక్కలను దుంపలతో సహా తీసి పొలం బయట నాశనం చేయండి. తర్వాత అధికారి సలహాతో మిగతా పొలాన్ని కాపాడుకోండి.
- మురుగు కాలువలు తవ్వండి. పొలం పల్లం వైపు, సాళ్ల చివర్లలో నీరు బయటకు పోయేలా.
- తెగులు మొక్కలు తీసేయండి. కుళ్లిన దుంపలతో సహా తవ్వి, పొలం బయట దూరంగా నాశనం చేయండి. గట్టు మీద పడేయకండి, పెంట కుప్పలో కలపకండి.
- చుట్టుపక్కల మొక్కల సంగతి. తీసిన గుంతల దగ్గర, చుట్టూ ఉన్న మొక్కల మొదళ్ల దగ్గర ఏం చేయాలో వ్యవసాయ అధికారి లేదా కృషి విజ్ఞాన కేంద్రం సలహా తీసుకోండి. జీవ నియంత్రణ కారకం గానీ, ఆమోదిత మందు గానీ లేబుల్‌పై ఉన్న మోతాదులోనే వాడండి.
- తెగులు మడి నీరు మంచి మడికి పారనివ్వకండి.
- పనిముట్లు కడగండి. తెగులు మడిలో వాడిన పార, గునపం కడిగాకే మంచి మడిలోకి తీసుకెళ్లండి.
వచ్చే సీజన్‌లో దుంప కుళ్లు రాకుండా ఎలా నివారించాలి?
నివారణ నాటే ముందే మొదలవుతుంది: ఆరోగ్యకరమైన విత్తన దుంపలు, విత్తన శుద్ధి, ఎత్తు మడులు, మంచి మురుగు నీటి పారుదల, పంట మార్పిడి.
- ఆరోగ్యకరమైన విత్తన దుంపలు: తెగులు రాని పొలం నుంచి, గట్టిగా, బొద్దుగా ఉన్న దుంపలు ఎంచుకోండి. మెత్తగా ఉన్నవి, కుళ్లు మచ్చలు ఉన్నవి పక్కన పెట్టండి.
- విత్తన శుద్ధి: నాటే ముందు ట్రైకోడెర్మా లాంటి జీవ నియంత్రణ కారకాలతో విత్తన దుంపలను శుద్ధి చేయమని తరచూ సూచిస్తారు. ఏది, ఎలా వాడాలో మీ వ్యవసాయ అధికారి లేదా కేవీకే సలహా ప్రకారమే చేయండి.
- ఎత్తు మడులు: మడులు ఎత్తుగా చేస్తే భారీ వానల్లో కూడా దుంప చుట్టూ నీరు ఎక్కువసేపు నిలవదు.
- మురుగు కాలువలు: వర్షాకాలం రాకముందే పొలం చుట్టూ, మధ్యలో నీరు బయటకు పోయే దారులు సిద్ధం చేయండి.
- పంట మార్పిడి: అదే పొలంలో ఏటా పసుపు వేయకుండా మధ్యలో వేరే పంట వేయండి. మీ ప్రాంతానికి ఏ పంట సరిపోతుందో అధికారిని అడగండి.
- నేల గురించి తెలుసుకోండి: నీరు ఇంకే గుణం, మట్టి రకం తెలిస్తే మడులు ఎంత ఎత్తు ఉండాలో నిర్ణయించడం సులువు. ఇంటి దగ్గరే మట్టి పరీక్ష ఎలాగో చూడండి.
పసుపు పంట దశలను బట్టి ఎప్పుడు ఏం చూసుకోవాలి?
పసుపు ఎక్కువ కాలం ఉండే పంట, ప్రతి దశలో పని వేరు, ప్రమాదం వేరు. వర్షాకాలంలో వచ్చే మొలక, పిలకల దశల్లోనే దుంప కుళ్లు ప్రమాదం ఎక్కువ.
ఈసారి గంగారాం కొడుకు Mapis Farming లో నాటిన తేదీ వేసి, పంట దశల క్యాలెండర్ చూపించాడు. మొలక దశ, పిలకలు వచ్చే దశ, దుంపలు పెరిగే దశ, తవ్వకం: ఏ దశ ఎప్పుడు వచ్చే అవకాశం ఉందో ముందే కనిపిస్తుంది. వానాకాలం దశల్లో ప్రతి భారీ వాన తర్వాత మురుగు కాలువలు చూడటం, కింది మూల మొక్కల కింది ఆకులు గమనించడం గంగారాం తన అలవాటుగా చేసుకున్నాడు. ఏ రోజు ఏం చూశాడో ఫోటోలతో పొలం పరిశీలన రికార్డుల్లో రాసుకుంటున్నాడు.
గంగారాం పొలంలో ఏం మారింది?
కింది మూలలో కొన్ని మొక్కలు పోయాయి, అది నిజం. కానీ సమయానికి కాలువ తవ్వి, తెగులు మొక్కలు తీసేయడంతో కుళ్లు మిగతా పొలానికి పెద్దగా పాకలేదు. ఆ తర్వాత వచ్చిన వానల్లో నీరు సాళ్లలో నిలవకుండా కాలువ గుండా బయటకు పారింది.
వచ్చే ఏడాది ఆ పొలంలో వేరే పంట వేసి, పసుపును పక్క పొలంలో ఎత్తు మడుల మీద వేయాలని గంగారాం నిర్ణయించుకున్నాడు. విత్తన దుంపలు ఈసారి తన మంచి మడి నుంచే ఎంచుకుని దాచుకుంటానంటున్నాడు.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
పసుపులో దుంప కుళ్లు రావడానికి ప్రధాన కారణం ఏమిటి?
నేలలో ఉండే పిథియం అనే శిలీంధ్రం ప్రధాన కారణం. పొలంలో నీరు నిలవడం, తెగులు ఉన్న విత్తన దుంపలు వాడటం, ఏటా అదే పొలంలో పసుపు వేయడం ఈ తెగులును పెంచుతాయి.
దుంప కుళ్లు వచ్చిన మొక్కలను కాపాడవచ్చా?
దుంప పూర్తిగా కుళ్లిన మొక్క సాధారణంగా కోలుకోదు. ఆ మొక్కలను తీసి పొలం బయట నాశనం చేసి, నిలిచిన నీటిని బయటకు పంపితే పక్క మొక్కలకు పాకకుండా ఆపవచ్చు. మిగతా పొలానికి ఏ చికిత్స కావాలో వ్యవసాయ అధికారి సలహా తీసుకోండి.
పసుపు విత్తన శుద్ధి ఎందుకు చేయాలి?
విత్తన దుంపల మీద ఉన్న తెగులు కారకాలు నాటిన తర్వాత మట్టిలో పెరగకుండా విత్తన శుద్ధి సహాయపడుతుంది. ట్రైకోడెర్మా లాంటి జీవ నియంత్రణ కారకాలను తరచూ సూచిస్తారు. ఏది, ఎలా వాడాలో మీ వ్యవసాయ అధికారి లేదా కృషి విజ్ఞాన కేంద్రం సలహా ప్రకారం చేయండి.
పసుపుకు ఎత్తు మడులు ఎందుకు మంచివి?
ఎత్తు మడుల మీద దుంపలు నిలిచే నీటి కంటే పైన ఉంటాయి. భారీ వానల తర్వాత నీరు త్వరగా కాలువల్లోకి దిగిపోతుంది. దీంతో దుంప చుట్టూ నేల ఎక్కువ రోజులు నానకుండా ఉండి, కుళ్లు ప్రమాదం తగ్గుతుంది.
జాతీయ పసుపు బోర్డు ఎక్కడ ఉంది?
2025లో ఏర్పాటైన జాతీయ పసుపు బోర్డు ప్రధాన కార్యాలయం తెలంగాణలోని నిజామాబాద్‌లో ఉంది. బోర్డు కార్యక్రమాలు, రైతులకు అందే సహాయం వివరాల కోసం అధికారిక ప్రకటనలు చూడండి లేదా జిల్లా వ్యవసాయ, ఉద్యాన కార్యాలయాన్ని సంప్రదించండి.
మా కథల్లోని రైతులు ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ రైతులతో జరిపిన సంభాషణల ఆధారంగా రూపొందించిన పాత్రలు. పేర్లు, ఊర్లు ఉదాహరణ కోసం మాత్రమే. పురుగుమందు లేదా ఎరువు మోతాదుల కోసం ఎప్పుడూ మీ వ్యవసాయ అధికారి లేదా కృషి విజ్ఞాన కేంద్రాన్ని సంప్రదించండి.